Znaczenie diety w życiu psiego sportowca

Spis Treści

Artykuł w skrócie:

Z artykułu dowiesz się, jak prawidłowa dieta wpływa na wydolność, regenerację i zdrowie psa uprawiającego sport. Poznasz, jakie składniki odżywcze są kluczowe dla psiego sportowca oraz jak różne dyscypliny mogą wpływać na jego zapotrzebowanie energetyczne. Dowiesz się także, kiedy i w jaki sposób suplementacja może wspierać formę oraz regenerację psa aktywnego fizycznie.

Znaczenie diety w życiu psiego sportowca

W ostatnich latach wciąż wzrasta zainteresowanie dyscyplinami sportu z udziałem psów. Jednym z ważniejszych czynników wpływających na osiągane wyniki sportowe jest żywienie. Wysiłek, regeneracja oraz utrzymanie wysokiej wydolności wymagają nie tylko odpowiedniego treningu, ale przede wszystkim właściwie zbilansowanej diety. Dieta psa sportowego odgrywa kluczową rolę w dostarczaniu energii, wspieraniu pracy mięśni oraz ochronie organizmu przed przeciążeniami. Coraz większą uwagę zwraca się również na znaczenie suplementów, które mogą poprawiać wyniki oraz przyspieszać regenerację.

Specyfika organizmu psiego sportowca 

Pies aktywny fizycznie i uprawiający sport różni się znacząco od psa prowadzącego „siedzący” tryb życia, dla którego jedyną aktywnością w ciągu dnia są długie spacery. Intensywny wysiłek wpływa na metabolizm, zapotrzebowanie energetyczne psa oraz gospodarkę hormonalną. W trakcie wysiłku organizm psa zużywa znaczne ilości energii, którą musi szybko i efektywnie uzupełnić. Więc aktywne psy pracujące mają większe zapotrzebowanie na właściwe zbilansowanie składników odżywczych i dostarczenie odpowiednich elementów energetycznych.

Każda dyscyplina sportowa będzie stawiała inne wymagania przed psim organizmem i będzie też generować inne procesy adaptacyjne w jego ciele. W zależności od tego czy nasz pies trenuje sport szybkościowo-siłowy (jak np.agillity) czy wytrzymałościowy (psy zaprzęgowe) będziemy komponować dietę nieco inaczej i zwracać większą uwagę na poszczególne składniki odżywcze.

Należy podkreślić, że inaczej jeszcze powinno się podchodzić do psów sportowych i pracujących, które są poddawane CODZIENNEJ I REGULARNEJ pracy. U takich psów intensywna aktywność fizyczna może trwać nawet do kilku godzin dziennie. Mowa tutaj o psach pracujących w służbach, ratowniczych i zaprzęgowych.

Skład karm komercyjnych

Żywienie psów sportowych nie odbiega mocno od sposobu odżywiania się psów niesportowych. Współcześnie dieta naszych pupili polega na podawaniu im karmy suchej, karmy mokrej, diecie BARF, diecie gotowanej lub opcje mieszane z dodatkiem owoców i warzyw. Przy każdej z tych opcji musimy jedynie przypilnować proporcji odpowiednich składników adekwatnie do potrzeb danej dyscypliny sportowej.

Najczęstszą formą dostarczania pożywienia jest podawanie karmy suchej dlatego chcę zaznaczyć jak ważne jest czytanie składów i wybór karm. Dobra karma powinna zawierać wysokiej jakości składniki, dużą zawartość mięsa, które dostarcza pełnowartościowego białka, niezbędnego do odbudowy i regeneracji mięśni oraz powinna zawierać odpowiednie tłuszcze, które są głównym źródłem energii dla psa, co pozwala mu na dłuższe i intensywniejsze treningi. W przypadku żywienia psich sportowców będziemy też szczególnie zwracać uwagę na ilość i źródło węglowodanów.

Podstawa to dobre dawkowanie jedzenia !

Zacznijmy od podstaw. Najczęstszym błędem opiekunów jest przekarmianie swoich zwierząt. Nawet kiedy trenujemy ze swoim psem i wiemy, że „spali” on większość kalorii, potrafimy źle oszacować jego dzienne zapotrzebowanie karmy. Efektem jest nadwaga i gorsza kondycja na treningach. TAK, spotykam psy z nadwagą trenujące takie sporty jak obiedience czy IGP. Oczywiście nie spotkamy takich psów na wysokim poziomie trenowania ani na wysokiej randze zawodach. Jednak zdarzają się takie pary, a przecież te psy są poddawane takim samym dużym obciążeniom fizycznym (jak prawidłowo wyglądające psy) i narażone są na większe ryzyko kontuzji !

Przemiany energetyczne w mięśniach szkieletowych

Aktywność fizyczną możemy podzielić na: intensywny lecz krótkotrwały wysiłek, wysiłek o średnim okresie trwania lub długotrwały o rożnej intensywności. Przyjrzyjmy się procesowi dostarczania energii w różnych okresach pracy mięśnia:

Krótkotrwały, intensywny wysiłek fizyczny wymaga dużego nakładu energii w stosunkowo krótkim czasie, tzn. poniżej 2 minut. – energia czerpana jest z przemian chemicznych fosfokreatyny (produkcja ATP). Im dłuższa praca mięśnia tym organizm sięga dalej do „głębszych” rezerw – glikogenu mięśniowego. Ponieważ rezerwy glikogenu są ograniczone, w ciągu kolejnych minut pracy mięśnia, zostają włączone mechanizmy oksydacji kwasów tłuszczowych – dostarczając energię na następne 2-3 godziny pracy. Przy braku wystarczającej do pracy energii organizm sięga do rezerw aminokwasowych i wskutek spalania białek endogennych zostaje zapoczątkowany niekorzystny proces katabolizmu .

Różne źródła energii

Głównym źródłem energii w pożywieniu są tłuszcze, węglowodany i białka. Te makroskładniki stanowią „paliwo” dla organizmu naszego psa sportowego, jednak to które zostanie wykorzystane zależy od rodzaju aktywności fizycznej.

Zatem najpierw energię psu dostarczają węglowodany, których metabolizm wraz z wydłużeniem aktywności maleje. Dlatego żywienie psów, które poddawane są intensywnemu, ale krótkotrwałemu wysiłkowi fizycznemu (sporty szybkościowe) oparte jest w dużej mierze na węglowodanowym źródle energii. Im dłuższemu wysiłkowi będzie poddawany pies jego źródłem energii stanie się tłuszcz. Tłuszcz jest najbogatszym źródłem energii. Już 1g tłuszczu dostarcza ok. 9 kcal, podczas gdy 1 g węglowodanów 4 kcal. Stanowi również źródło witamin lipofilnych i wielu innych substancji biologicznie czynnych. Najlepiej przyswajalne i stanowiące naturalne źródło tłuszczy są tłuszcze zwierzęce. Niedostateczna podaż tłuszczu w okresie wyczerpujących treningów lub długotrwałych zawodów może prowadzić do utraty masy ciała.

Treningi agility obejmują nie tylko pokonywanie torów przeszkód, ale również ćwiczenia wytrzymałościowe i biegi sprinterskie. W związku z tym mięśnie psów podczas takiego wysiłku wykonują wysiłek zarówno tlenowy, jak i beztlenowy. Psy te, nie wymagają tak dużych ilości tłuszczu jak psy zaprzęgowe. Wysokiej jakości komercyjne suche karmy przeznaczone do żywienia psów aktywnych charakteryzują się zazwyczaj odpowiednią dla psów uprawiających agility zawartością tłuszczu i innych składników pokarmowych, w związku z tym mogą stanowić podstawę ich dawki pokarmowej.

Białko 

Długotrwałe treningi powodują obniżenie zawartości globulin i albumin (białka ustrojowe) we krwi. Duży wysiłek fizyczny powoduje także uszkodzenia włókien mięśniowych, co przejawia się podwyższoną aktywnością kinazy kreatynowej w surowicy. Z tych względów w żywieniu psów sportowych i psów pracujących, szczególną uwagę powinno się zwracać na prawidłową podaż wysokowartościowego białka, które jest niezbędne w procesach regeneracji organizmu po wysiłku fizycznym, aby zmniejszyć katabolizm tkanki mięśniowej. Jednak białko tylko w niewielkim stopniu jest zużywane na cele energetyczne. Ma ono pewne znaczenie w trakcie biegów trwających dłużej niż 30 minut czyli w dyscyplinach wytrzymałościowych ale stanowi ono zapasowe źródło energii. Zbyt duża zawartość białka, osiągnięta poprzez zmniejszenie zawartości tłuszczu, może negatywnie wpływać na wytrzymałość psów zaprzęgowych. Wynika to z faktu, że tłuszcz stanowi podstawowy składnik energetyczny w trakcie długotrwałego biegu.

Z badań przeprowadzonych do tej pory wiadomo, że najlepszym źródłem białka jest białko zwierzęce.

Witaminy

W diecie psów sportowych szczególnie ważne są witaminy antyoksydacyjne, głównie witamina E i witamina C, ponieważ wysiłek fizyczny zwiększa stres oksydacyjny i może obniżać ich poziom w organizmie. Antyoksydanty pomagają chronić komórki przed uszkodzeniami wywołanymi przez wolne rodniki, a ich suplementacja (np. witaminy E, beta-karotenu, luteiny) może zmniejszać uszkodzenia DNA związane z wysiłkiem. Witamina E ma też szczególne znaczenie przy dietach wysokotłuszczowych, ponieważ chroni tłuszcze przed utlenianiem, natomiast witamina C wspiera syntezę L-karnityny.

Należy jednak uważać na nadmiar – zbyt wysokie dawki witaminy C mogą pogarszać wyniki sportowe (np. u chartów).

Istotne są również witaminy z grupy B, które regulują metabolizm energii. Ich niedobór może obniżać wydolność, choć u psów karmionych dobrze zbilansowaną karmą rzadko występuje.

Suplementacja – czy warto i czym ? 

Suplementy diety mogą znacznie wspomóc procesy regeneracyjne i wpłynąć na lepszą wydajność organizmu oraz metabolizm psa. Warto wprowadzić je do ich codziennej diety, w szczególności jeśli zależy nam na szybszym osiągnięciu lepszych wyników sportowych. Nie zawsze oznacza to konieczność podawania wielu preparatów naraz. Ważne jest określenie najważniejszych potrzeb i dobór odpowiedniego produktu.

L-karnityna

  • poprawa wydolności i spalanie tłuszczu
  • transportuje kwasy tłuszczowe do mitochondriów (produkcja energii)
  • zwiększa wytrzymałość i opóźnia zmęczenie

Kreatyna

  • poprawia siłę, szybkość i dynamikę
  • zwiększa beztłuszczową masę ciała
  • przyspiesza regenerację mięśni po ćwiczeniach

Glutamina

  • poprawia regenerację i odporność
  • zapobiega obniżeniu stężenia glukozy we krwi podczas wysiłku
  • reguluje także gospodarkę węglowodanową

HMB

  • działa antykatabolicznie (chroni mięśnie przed rozpadem)
  • zmniejsza ryzykom przetrenowania
  • pobudza wzrost beztłuszczowej masy ciała i jednoczesne obniżenie zawartości tkanki tłuszczowej

Związki chondroprotekcyjne

  • wspierają regenerację chrząstki
  • zmniejszają ryzyko kontuzji
  • chronią stawy przed przeciążeniem

Kiedy suplementacja ma największy sens?

Gdy nasz pies jest w okresie intensywnego trenowania, w sezonie startowym lub kiedy z powodów zdrowotnych nasz pies potrzebuje specjalnej diety np. dieta nerkowa. Tego typu karmy są formułowane przede wszystkim pod kątem wsparcia chorego narządu, a nie wysokiej wydolności czy intensywnego wysiłku, dlatego często nie pokrywają w pełni zapotrzebowania energetycznego i odżywczego psa aktywnego. W takiej diecie psów odpowiednio dobrane suplementy mogą pomóc uzupełnić niedobory energii, wspierać regenerację oraz utrzymać masę mięśniową. Należy jednak podchodzić do tego bardzo ostrożnie – każda suplementacja powinna być skonsultowana z lekarzem weterynarii, aby nie zaburzyć działania diety leczniczej i nie pogorszyć stanu zdrowia psa.

Podsumowanie

Dieta psa sportowego jest ważnym elementem i ma ogromne znaczenie w przygotowaniu go do aktywności fizycznej i wsparcia jego układu ruchu do dużych obciążeń. Odpowiednia dieta dostarcza nie tylko energii niezbędnej do wysiłku, ale także wspiera regenerację mięśni, pracę układu odpornościowego oraz chroni organizm przed skutkami intensywnego treningu, takimi jak stres oksydacyjny czy przeciążenia.

Dieta psów sportowych i pracujących powinna być dostosowana indywidualnie do wieku, kondycji, stanu zdrowia oraz intensywności treningów. Świadome żywienie, oparte na wiedzy i obserwacji, pozwala nie tylko poprawić wyniki sportowe, ale przede wszystkim zadbać o długie, zdrowe i komfortowe życie psa.

Artykuł autorstwa:

Zapisz się do naszego newslettera, aby otrzymać wartościowego e-booka przygotowanego przez Piotra i Włodzimierza Kaczmarków oraz 10% zniżki na nasze produkty online:

Sztuka szkolenia psów - jak zacząć i rozwijać się w zawodzie